कोठे कार्यक्रम होइन, लागूऔषधको जरामै प्रहार गरौं

– रमेश बस्नेत, लागूऔषध दुर्व्यसन आज नेपालको मात्र होइन, विश्वकै गम्भीर सामाजिक चुनौती बनेको छ। हाम्रो समाज पनि यसको चपेटाबाट अछुतो छैन। विशेष गरी आशा र सम्भावनाले भरिएका युवाहरू लागूऔषधको दलदलमा फस्दै जाँदा परिवारको खुसी, समाजको शान्ति र राष्ट्रको भविष्य नै संकटमा पर्दै गएको छ।
हरेक वर्ष लागूऔषध नियन्त्रणका नाममा विभिन्न गोष्ठी, अन्तरक्रिया, सेमिनार, र्‍याली तथा औपचारिक कार्यक्रमहरू आयोजना भइरहेका छन्। कार्यक्रममा ठूलाठूला भाषण हुन्छन्, प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्छ, तस्बिर खिचिन्छ र समाचार प्रकाशित हुन्छ। तर कार्यक्रम सकिएपछि समस्या जहाँको त्यहीँ रहन्छ। दुर्व्यसनमा फसेका युवाको संख्या घट्नुको सट्टा झन् बढिरहेको यथार्थ हाम्रो सामु छ।
यसले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—के अब पनि कोठाभित्र सीमित कार्यक्रमले मात्र यो समस्या समाधान गर्न सक्छ? यसको उत्तर स्पष्ट छ—सक्दैन।
अब लागूऔषध नियन्त्रणका लागि व्यवहारमा आधारित अभियान आवश्यक छ। लागूऔषधको कारोबार गर्ने गिरोह, तस्कर र त्यसलाई संरक्षण गर्ने जो–कोहीमाथि निष्पक्ष र कडा कानुनी कारबाही हुनुपर्छ। कानुन पहुँचवालाका लागि नरम र सर्वसाधारणका लागि कडा हुने अवस्था अन्त्य हुनुपर्छ। अपराधीलाई उन्मुक्ति दिने प्रवृत्तिले समाजलाई झन् असुरक्षित बनाउँछ।
त्यत्तिकै महत्त्वपूर्ण कुरा, युवालाई सही बाटो देखाउने वातावरण तयार गर्नु हो। खेलकुद, रोजगारी, सीप विकास, उद्यमशीलता, कला, साहित्य र सामाजिक सेवामा युवालाई जोड्न सके लागूऔषधको आकर्षण स्वतः कम हुँदै जान्छ। विद्यालय, अभिभावक, स्थानीय सरकार, प्रहरी, शिक्षक, सामाजिक संस्था र नागरिक सबैले साझा जिम्मेवारीका साथ अभियान चलाउनुपर्छ।
लागूऔषधको लतमा परिसकेका व्यक्तिलाई घृणा होइन, उपचार, परामर्श र पुनःस्थापनाको अवसर दिनुपर्छ। एउटा युवाको जीवन बचाउनु भनेको एउटा परिवारको भविष्य बचाउनु हो।
अब हामी केवल भाषण गर्ने, फोटो खिच्ने र औपचारिक कार्यक्रम सम्पन्न गर्ने संस्कृतिबाट माथि उठ्नैपर्छ। समाज परिवर्तन कागजका प्रतिबद्धताले होइन, व्यवहारमा देखिने कामले हुन्छ। यदि हामीले आजैदेखि लागूऔषधको जरोमा प्रहार गर्ने साहस गरेनौँ भने भोलिको पुस्ताले यसको ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्नेछ।
लागूऔषधमुक्त समाज निर्माण कुनै एक व्यक्ति वा संस्थाको जिम्मेवारी होइन, यो सम्पूर्ण समाजको साझा अभियान हो। आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर संकल्प गरौँ—अब कोठे कार्यक्रम मात्र होइन, लागूऔषधको जरामै प्रहार गरौँ। यही नै आजको आवश्यकता, यही नै भोलिको सुरक्षित भविष्यको आधार हो।